شناخت اجزا مهم سلامت دهان: دندان

از دیرباز بین پزشکان و دندانپزشکان یک شوخی رایج بوده که برای حفظ سلامت کل بدن و درمان آن یک دورۀ هفت سالۀ پزشکی باید گذراند و مدرک دکتر گرفت، آن وقت برای 32 دندان یک دوره شش ساله دوره می گذارند و مدرک دکترا می دهند؟ مگر این 32 دندان چقدر مطلب دارند؟

با این حجم از اطلاعاتی که می توان (یا باید؟) به دانشجوی پزشکی منتقل کرد و مورد ارزیابی قرار داد، دورۀ پزشکی شاید خیلی بیش از 7 سال باید طول بکشد و این موضوع برنامه ریزی آموزشی را به چالش می کشد….

شوخی شوخی داشتیم وارد بحثی دیگری می شدیم. اگر علاقمند بودید بعدا در دیگر مقالات به آن می پردازیم اما فعلا به همان 32 دندان بر میگردیم. هر دندان اجزایی دارد که خوب است با این اجزا آشنا شویم و اینکه سلامت این لایه ها را چگونه می توان حفظ کرد.

دندان دارای یک بخش تاج و یک بخش ریشه است. تاج قسمتی است که در دهان دیده می شود و ریشه قسمتی است که در داخل استخوان قرار گرفته است، اما اینها دارای بافتهایی مشترک نیز هستند.

شاید اگر بر خلاف نوشته های متداول که لایه های دندان را از بیرون به درون معرفی می کنند از داخل به خارج حرکت کنیم فهم مطلب آسانتر شود:

بخش مرکزی هر دندان را “مغز” دندان می نامیدند اما در محاوارت و گفتگوهای روزمره حتی در میان دندانپزشکان به این بخش “عصب” گفته می شود. البته این نام خیلی اشتباه نیست زیرا در این بخش اعصاب دندان قرار گرفته اند، اما علاوه بر عصب، مویرگها و سلولهایی که فضای بین عروق و اعصاب را پر می کنند.

لایه ای که بیرون از عصب قرار گرفته و بخش اصلی دندان را تشکیل می دهد “عاج نامیده می شود. بافت این لایه سفت است و رنگ آن اساسا زرد است.

اگر فقط این دو لایه از دندان را داشته باشیم، تشخیص اینکه کدام بخش تاج دندان است و کدام بخش ریشه قدری مشکل خواهد بود و به راحتی قادر به تعیین مرز این دو بخش نخواهیم شد. این لایه های پوشاننده عاج است که تعیین کننده مرز تاج و ریشه خواهد بود. مینا و سمان

مینای دندان بخش تاج را پوشش می دهد و بعنوان سخت ترین بافت در موجودات زنده شناخته می شود. رنگ این لایه سفید است اما گاهی همراه با شفافیت است و گاهی سفید مات می شود ( به همین دلیل است که دندان برخی افراد سفید تر بنظر می رسند اما برخی دیگر علی رغم سالم بودن زرد هستند و دلیل آن این است که رنگ زرد عاج از زیر مینای شفاف نمایان تر است).

سمان دندان هم لایۀ پوشاننده ریشه است و ساختار بافتی آن به گونه است که نرم تر از عاج بوده و بستر اتصال الیاف غلافی است که دندانها را به استخوان متصل می کنند.

در مراقبت بهداشتی و سلامت دهان بر کدام لایه تاکید کنیم؟

اگر چه که حفظ سلامت هر یک از این اجزا و لایه ها برای سلامت دندان ضروری است/ مهمترین لایه از میان این لایه ها به لحاظ بهداشت فردی را می توان مینای دندان محسوب کرد. به عبارتی اگر شخصی بخواهد که از سلامت دندانهای خود مراقبت کند باید مواظب باشد که به مینای دندان آسیبی وارد نشود. یک انسان برای مراقبت از سلامت دندان خود در واقع تنها به مینای دندان دسترسی دارد. مینای دندان را می توان مانند پوست فندق تشبیه کرد از محتویات درون خود محافظت می کند. برای انسان راحت تر آن است که از مینا مراقبت کند تا اینکه اجازه دهد آسیبها به لایه های درونی تر دندان مثل عاج و یا عصب دندان نفوذ کند. زمانی که عوامل مخرب و آسیب زننده بتوانند از سد دفاعی مینا عبور کنند، خیلی راحت تر می توانند گسترش یافته و به بقیه ساختار آسیب وارد کنند.

برای آشنایی بیشتر با مینا و آسیبهایی که بر آن وارد می شوند می توانید به مقاله بعدی مراجعه کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.